Hoofdstuk 3. Beoordeling van het slachtoffer en de situatie
3.1. Drie stappen in de eerste hulp
Bij het verlenen van eerste hulp is het belangrijk om een systematische aanpak te volgen. Hier zijn drie belangrijke stappen om je te helpen bij het beoordelen en behandelen van een slachtoffer:
- Veiligheid: Zorg voor je eigen veiligheid en die van anderen voordat je hulp biedt. Beoordeel de situatie en identificeer mogelijke gevaren, zoals verkeer, brand of elektrische gevaren. Schakel indien nodig hulp in om de situatie veiliger te maken.
- Beoordeling van het slachtoffer: Nadat je de situatie veilig hebt gemaakt, benader je het slachtoffer en voer je een primaire en secundaire beoordeling uit om de toestand van het slachtoffer vast te stellen en te bepalen welke hulp nodig is.
- Actie: Begin met het verlenen van eerste hulp op basis van je beoordeling van het slachtoffer en de situatie. Roep indien nodig hulp in en houd de toestand van het slachtoffer in de gaten totdat professionele hulpverleners arriveren.
3.2. Primaire en secundaire beoordeling
De primaire en secundaire beoordeling zijn cruciaal om te bepalen welke hulp het slachtoffer nodig heeft en om levensbedreigende aandoeningen snel te identificeren.
Primaire beoordeling:
De primaire beoordeling is gericht op het identificeren van levensbedreigende aandoeningen die onmiddellijke actie vereisen. Volg deze stappen:
- Controleer het bewustzijn: Spreek het slachtoffer aan en vraag hoe het gaat. Als het slachtoffer niet reageert, schud het voorzichtig bij de schouders en vraag opnieuw.
- Ademhaling: Controleer de ademhaling door te kijken, luisteren en voelen. Kijk of de borstkas op en neer gaat, luister naar ademhalingsgeluiden en voel de adem op je wang.
Als er geen ademhaling én geen bewustzijn is, start onmiddellijk met reanimatie.
Indien er wél bewustzijn aanwezig is, of als er géén bewustzijn maar wél ademhaling is, voer dan de secundaire evaluatie uit.
Secundaire beoordeling:
De secundaire beoordeling wordt uitgevoerd na de primaire beoordeling en omvat een grondig onderzoek van het slachtoffer om minder voor de hand liggende verwondingen of aandoeningen te identificeren. Volg deze stappen:
- Verzamel informatie: Vraag het slachtoffer of omstanders naar wat er is gebeurd en of het slachtoffer pijn of ongemak ervaart.
- Inspecteer het lichaam: Inspecteer het slachtoffer systematisch van hoofd tot teen, op zoek naar tekenen van verwondingen, zwellingen, verkleuringen,bloedingen, misvormingen of andere afwijkingen.
- Vitals controleren: Controleer de vitale functies van het slachtoffer, zoals hartslag, ademhaling, bloeddruk, temperatuur en pupilreactie. Let op eventuele veranderingen in deze vitale functies gedurende de tijd dat je eerste hulp verleent.
- Medische geschiedenis: Vraag het slachtoffer of omstanders naar de medische geschiedenis van het slachtoffer, waaronder bestaande medische aandoeningen, medicatiegebruik, allergieën en eerdere verwondingen of operaties.
- Samenvatting: Gebruik de informatie die je tijdens de primaire en secundaire beoordeling hebt verzameld om de situatie en de behoeften van het slachtoffer te beoordelen. Stel een actieplan op om de meest dringende problemen aan te pakken en schakel indien nodig professionele hulp in.
Door een systematische aanpak te volgen bij het beoordelen van het slachtoffer en de situatie, ben je beter voorbereid om snel en effectief eerste hulp te verlenen. Deze beoordelingen helpen je te bepalen welke acties nodig zijn om het slachtoffer te stabiliseren en ondersteunen totdat professionele medische hulp beschikbaar is.